Thảo dược cho trẻ em: An toàn là trên hết

Sử dụng thảo dược là cách chăm sóc sức khỏe và chữa bệnh tự nhiên, an toàn, lành tính, đặc biệt phù hợp với trẻ nhỏ. Tuy nhiên gần đây, trước những thông tin về chất lượng thảo dược trên thị trường khiến nhiều bậc phụ huynh băn khoăn về nguồn gốc và chất lượng khi lựa chọn thuốc để điều trị bệnh cho con mình. Để hiểu thêm về thảo dược dành cho trẻ em, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Nguyễn Tiến Dũng – Nguyên Trưởng khoa nhi – Bệnh viện Bạch Mai.

PGS. Dũng

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng trả lời phỏng vấn

PV: Thưa PGS, xin ông cho biết một số vấn đề thường gặp ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ?

Trẻ em có hệ thống các cơ quan như miễn dịch, tiêu hóa, hô hấp, vận động… chưa hoàn thiện, là đối tượng tấn công của nhiều tác nhân gây bệnh và cũng là đối tượng biểu hiện của nhiều bệnh lý dường như là “mạn tính”. Đau bụng chức năng, biếng ăn, ho kéo dài, quấy khóc đêm, táo bón… trở thành những bệnh lý gần như trẻ nào cũng gặp phải ít nhất một vài lần trong thời thơ ấu.

Đối với trường hợp trẻ quấy khóc đêm không phải do nguyên nhân thiếu Canxi, thiếu Vitamin D, có thể do một số nguyên nhân khác như trẻ bị kích thích thần kinh, trẻ bị rối loạn tiêu hóa dẫn tới đau bụng và quấy khóc đêm, trẻ bị dị ứng với các thực phẩm đang sử dụng. Tất cả các nguyên nhân kể trên đều khó được chẩn đoán chính xác và do đó cũng không có biện pháp điều trị thích hợp bằng các loại thuốc tân dược, vốn thường chỉ tác động trên 1 cơ chế, 1 nguyên nhân rõ ràng.

Một tình trạng khác rất thường gặp ở trẻ là đau bụng chức năng. Có tới trên 50% trẻ em gặp phải tình trạng rối loạn tiêu hóa, đau bụng chức năng. Nguyên nhân thường thấy nhất là tình trạng bóng hơi trong đường tiêu hóa, tuy nhiên, dù đã sử dụng Simethicon để giảm bóng hơi đường tiêu hóa thì cũng có tới trên 50% các trường hợp trẻ không thấy triệu chứng thuyên giảm. Như vậy, rõ ràng, còn có những nguyên nhân khác gây ra tình trạng trên. Khi không rõ nguyên nhân, việc sử dụng thuốc tân dược trở nên vô nghĩa.

Táo bón ở trẻ em thường do nhiều nguyên nhân, tuy nhiên, cơ bản và phổ biến nhất là do hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện. Chính vì vậy, sử dụng các biện pháp an toàn kéo dài để hỗ trợ giúp trẻ đi tiêu dễ dàng và giúp hoàn thiện chức năng của hệ tiêu hóa trẻ là biện pháp thích hợp nhất. Tuy nhiên, việc sử dụng các loại thuốc thụt tháo, các loại thuốc nhuận tràng tác động trên 1 cơ chế như hiện nay vẫn được kê đơn tiềm ẩn nhiều nguy cơ như tiêu chảy, rối loạn vi sinh đường ruột, mất cân bằng nước điện giải, mất phản xạ đi tiêu bình thường của trẻ. Do đó, táo bón ở trẻ em cũng là một tình trạng khiến không ít phụ huynh, chuyên gia đau đầu.

Ngoài ra, còn rất nhiều các vấn đề sức khỏe khác thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đang gây khó khăn trong điều trị nhi khoa.

PV: Xin ông cho biết tại bệnh viện, trẻ có thường được điều trị bệnh bằng các loại thuốc có nguồn gốc từ thảo dược không? Vì sao?

Tùy theo từng bệnh nhi và tùy theo từng loại bệnh trẻ mắc phải mà chúng tôi điều trị bằng thuốc tân dược hay thuốc có nguồn gốc từ thảo dược. Có những trẻ lại chỉ dùng được thuốc thảo dược, có trẻ lại không.

PV: Ông nghĩ gì về việc sử dụng thảo dược để điều trị bệnh cho trẻ nhỏ?

Trong chuyên ngành hô hấp, triệu chứng ho của trẻ làm cha mẹ băn khoăn. Ho do virut, thường tự khỏi nhưng có trường hợp kéo dài ho về đêm, nôn sau ho khiến trẻ thức giấc, cha mẹ mệt mỏi khi phải chăm sóc trẻ. Điều trị ho thì việc chữa triệu chứng ho rất quan trọng. Để điều trị, thuốc Tây y có những thuốc đặc trị: thuốc kháng histamin, long đờm… nhưng có khi không hiệu quả. Có nhiều bà mẹ lại cho con uống kháng sinh dù kháng sinh không chữa được ho, thậm chí còn kéo dài thêm bệnh. Từ xa xưa, theo kinh ngiệmnăm 1984, các nhà nghiên cứu đã khuyên nên dùng thảo dược chữa cho trẻ ở các bệnh ho: hoa hồng hấp đường, húng chanh, quất… và kết quả rất tốt. Tuy nhiên, cho đến nay đã có công nghệ điều chế để cho ra các thành phẩm từ thảo dược là các thuốc đóng chai với ưu điểm là đủ chính xác nguyên liệu, liều lượng giúp điều trị bệnh cho trẻ.

Ở nhiều nước trên thế giới, xu hướng sử dụng thảo dược điều trị cho trẻ ở các nước Nhật, Đức, Italia… cũng đã có nhiều sản phẩm dân gian, có sản phẩm từ cây cỏ. Nhưng rất sạch theo đúng nghĩa: từ vùng đất trồng dược liệu sạch, an toàn đến dây chuyền sản xuất, bảo quản….

PV: Còn ở nước ta thì sao, thưa ông?

Sử dụng thảo dược là cách chăm sóc sức khỏe và chữa bệnh tự nhiên, an toàn, lành tính, đặc biệt phù hợp với trẻ nhỏ. Tuy nhiên, với 80 – 90% nguyên liệu thuốc thảo dược đang được nhập khẩu từ Trung Quốc mỗi năm mà không có biện pháp nào để kiểm soát chất lượng, phân biệt quả thực là rất khó. Hiện nay, tình trạng ô nhiễm môi trường có thể gây ảnh hưởng đến chất lượng thảo dược: đất bị ô nhiễm, dầu thải ra từ các khu công nghiệp, cống rãnh (kim loại nặng, vi khuẩn). Nếu dùng thảo dược trồng ở những nơi này để làm thuốc điều trị bệnh có thể nguy hiểm đến tính mạng của người bệnh. Đó là chưa kể đến việc dược liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc được tuồn vào nước ta.

Tại bệnh viện, gần đây chúng tôi đã phải điều trị cho nhiều trường hợp trẻ bị ngộ độc chì do thuốc cam (nguồn gốc thảo dược). Trẻ bị ngộ độc chì có thể bị co giật, ảnh hưởng đến thần kinh, cấp tính ảnh hưởng đến tính mạng, hãm phát triển, không lớn được, còi cọc. Trong khi đó, hiện tượng này trước đây hoàn toàn không gặp. Theo kinh nghiệm dân gian, trẻ sơ sinh thường được tắm lá cho sạch da, hết “chất gây”… nhưng gần đây cũng có những trường hợp trẻ tắm lá bị dị ứng, bị viêm da, lở loét đến cấp cứu tại viện. Tuy chưa có những minh chứng khẳng định là viêm da do tắm lá nhưng sự thật là cây lá đó đã mọc ở vùng đất có ô nhiễm.

PV: Theo ông, nguyên nhân của tình trạng này là gì?

Theo tôi, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là nguyên liệu đầu vào của thảo dược chưa được sạch, chưa được an toàn. Đầu vào mà ô nhiễm, không đảm bảo chất lượng thì rất khó có sản phẩm sạch. Đã có một thời gian dài, chúng ta chỉ kiểm tra đầu ra chứ không phải nguồn gốc đầu vào, quy trình xưa đã lỗi thời cần phải siết chặt đầu vào, nguyên liệu vào như thế nào…

Bên cạnh đó, việc chỉ chạy theo năng suất trồng cây, cây có thể nhanh lớn, xanh tốt mà không chú trọng chất lượng thì có thể khiến thảo dược bị ô nhiễm, chứa chất độc và khi dùng điều trị bệnh có thể tạo dư lượng nitrat trong cơ thể dẫn đến ung thư.

PV: Theo ông, Việt Nam phải làm gì để đưa thảo dược sạch đến tận tay người dân?

Ngành dược liệu Việt Nam hiện chưa được quan tâm đầy đủ vì vậy, các cơ chế về truy nguồn gốc, chứng nhận chất lượng chưa được hoàn thiện. Các công ty sản xuất thuốc phải có những vùng nguyên liệu sạch, không mua nguyên liệu trôi nổi trên thị trường, để đảm bảo đầu vào phải sạch, an toàn.

Tuy nhiên, đến nay cũng đã có rất nhiều doanh nghiệp trong nước  xây dựng được những vùng trồng dược liệu sạch, đảm bảo chất lượng. Tôi cho rằng, các doanh nghiệp nếu đã xây dựng được vùng trồng đảm bảo chất lượng cho sản xuất thuốc thảo dược nên chăng phải đưa thông tin về địa điểm, diện tích, tiêu chuẩn chất lượng, từ khâu trồng trọt, bảo quản, thu hái, chế biến… lên các kênh thông tin chính thức để đông đảo người dân được biết và lựa chọn sản phẩm an toàn cho mình và người thân.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nguyễn Hạnh (thực hiện)

Ý kiến của bạn

Đối tác

Tư vấn sức khỏe trực tuyến

Vui lòng đặt câu hỏi, các chuyên gia sẽ tư vấn sớm nhất cho bạn!

Ý kiến của bạn

Translate »